Świeży olej to w większości węglowodory bazowe plus kilkanaście procent dodatków. Po przepracowaniu skład zmienia się nieodwracalnie: część cząsteczek utlenia się, część rozkłada termicznie, a do oleju trafiają zanieczyszczenia z zewnątrz.
Co pojawia się w oleju po pracy
- WWA (wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne) — powstają w wysokiej temperaturze; część z nich jest kancerogenna, stąd rygor przy kontakcie ze skórą.
- Produkty utleniania: kwasy organiczne, żywice, laki i szlamy — odpowiadają za ciemny kolor i wzrost lepkości.
- Metale ciężkie: ołów, cynk, miedź, chrom, nikiel, kadm — z zużycia elementów i z dodatków typu ZDDP.
- Związki siarki i fosforu — z pakietu przeciwzużyciowego i EP.
- Chlorowce (chlor, brom) — z zanieczyszczeń, rozpuszczalników chlorowanych lub dodatków; decydują o wyborze kodu i technologii.
- PCB i PCT — historyczne oleje izolacyjne; ich obecność wyklucza regenerację.
- Woda i glikol — z kondensacji, nieszczelności układu chłodzenia lub złego magazynowania.
- Paliwo i rozcieńczalniki — obniżają temperaturę zapłonu i zwiększają zagrożenie pożarowe.
Oznaczenia, o które pyta odbiorca
- Zawartość wody (metoda Karla Fischera lub destylacja).
- Zawartość chlorowców całkowitych — zwykle limit rzędu kilkuset do 1000 mg/kg dla regeneracji.
- Zawartość PCB — próg 50 mg/kg jest klasyczną granicą dla odpadów zawierających PCB.
- Zawartość siarki, popiołu siarczanowego i osadu.
- Temperatura zapłonu — bezpieczeństwo transportu i magazynowania.
- Lepkość kinematyczna i gęstość — ocena przydatności bazy.
Badanie próbki przed odbiorem chroni obie strony. Partia z wysokim chlorem albo z PCB nie tylko traci wartość — może zanieczyścić cały zbiornik odbiorcy i wygenerować koszty liczone w dziesiątkach tysięcy złotych.
Właściwości niebezpieczne (HP)
Oleje odpadowe klasyfikuje się najczęściej jako HP 4 (drażniące), HP 5 (działanie toksyczne na narządy docelowe), HP 7 (rakotwórcze), HP 14 (niebezpieczne dla środowiska), a przy niskiej temperaturze zapłonu również HP 3 (łatwopalne). To właśnie te właściwości uzasadniają gwiazdkę przy kodzie.
